شیمی چوب مبانی و کاربردها ویرایش دوم اثر ارو شوستروم ترجمه سید احمد میرشکرایی انتشارات آییژ

معرفی کتاب «شیمی چوب؛ مبانی و کاربردها» (ویرایش دوم) انتشارات آییژ

کتاب «شیمی چوب: مبانی و کاربردها» اثر شاخص پروفسور ارو شوستروم (Eero Sjöström)، استاد برجسته شیمی چوب در دانشگاه هلسینکی فنلاند، یکی از شناخته‌شده‌ترین و معتبرترین مراجع بین‌المللی در حوزه شیمی و تکنولوژی فرآورده‌های لیگنوسلولزی است. این اثر ارزشمند توسط دکتر سیداحمد میرشکرایی ترجمه شده و توسط انتشارات آییژ به چاپ رسیده است.

با توجه به سرفصل‌های مصوب شورای عالی برنامه‌ریزی وزارت علوم، این کتاب به‌طور ویژه به‌عنوان کتاب درسی جامع و فراگیر برای درس «شیمی چوب» در مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی تدوین گردیده است. در ویرایش دوم کتاب، مباحث مهمی همچون واکنش‌های شیمیایی فرآیندهای خمیرسازی، رنگبری مدرن، مواد استخراجی و شیمی پوست درختان با تکیه بر پیشرفت‌های علمی جدید بازنگری و ارتقا یافته‌اند.

ویژگی‌های برجسته کتاب:

1. پوشش یکپارچه مبانی و صنعت: پیوند دقیق میان ساختار ماکرومولکولی بیوپلیمرهای چوب و کاربردهای صنعتی آن‌ها در کارخانجات خمیر و کاغذ.
2. بررسی عمیق شیمی دیواره سلولی: تحلیل شیمیایی و فیزیکی سلولز، همی‌سلولزها و لیگنین به همراه مکانیسم‌های واکنش‌های آن‌ها.
3. توجه به مسائل زیست‌محیطی و فرآورده‌های جانبی: بررسی تبدیل شیمیایی چوب، مایعات پخت و فناوری‌های رنگبری با حداقل آلایندگی.

سرفصل‌های کتاب (فهرست مطالب):

• فصل ۱: ساختار چوب؛ درشت‌ساختار و ریزساختار چوب، رشد و تکامل سلول، حلقه‌های سالانه، سلول‌های سوزنی‌برگان و پهن‌برگان، چوب درون و برون، لایه‌های دیواره سلولی و چوب واکنشی.
• فصل ۲: مبانی شیمی کربوهیدرات؛ نامگذاری، مونوساکاریدها، ساختار حلقه‌ای، تغییر چرخش نوری، مشتقات قندها، استرها و اترها، اولیگوساکاریدها، پلی‌ساکاریدها و انواع واکنش‌های اکسایش/کاهش و تراکمی گروه کربونیل.
• فصل ۳: سلولز؛ ساختار زنجیره‌ها، بلورینگی، وزن مولکولی، ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی، انحلال و روش‌های جداسازی سلولز.
• فصل ۴: پلی‌ساکاریدهای چوب (همی‌سلولزها)؛ ترکیبات، ساختار و توزیع همی‌سلولزها در گونه‌های سوزنی‌برگ و پهن‌برگ و مقایسه ساختاری آن‌ها.
• فصل ۵: لیگنین؛ مسیر بیوسنتز لیگنین، واحدهای ساختمانی فنیل‌پروپان، پیوندهای بین‌واحدی، گروه‌های عاملی، جداسازی و خواص فیزیکوشیمیایی لیگنین.
• فصل ۶: مواد استخراجی؛ ترپن‌ها و ترپنوئیدها، چربی‌ها، اسیدهای چرب، موم‌ها، ترکیبات فنولی و مواد معدنی موجود در بافت چوب.
• فصل ۷: پوست درخت؛ آناتومی پوست بیرونی و درونی، ترکیبات شیمیایی ویژه پوست و مقایسه آن با بافت چوب.
• فصل ۸: تبدیل چوب به خمیر کاغذ؛ فرآیندهای شیمیایی پخت خمیر کاغذ (کرافت و سولفیت)، مکانیسم‌های انحلال لیگنین و واکنش‌های همی‌سلولز و بازیابی مواد شیمیایی پخت.
• فصل ۹: رنگبری خمیر کاغذ؛ فرآیندهای رنگبری با حفظ لیگنین و با حذف لیگنین، شیمی مواد رنگبر و بررسی پساب‌ها و استانداردهای زیست‌محیطی.
• فصل ۱۰: مشتقات سلولز و فرآورده‌های جانبی تبدیل چوب؛ استرهای سلولز (استات و نیترات)، اترهای سلولز (CMC و متیل سلولز)، هیدرولیز و تجزیه حرارتی چوب، و استحصال مواد شیمیایی از مایع سیاه پخت خمیر کاغذ.

مخاطبان هدف:

• دانشجویان کارشناسی و ارشد مهندسی صنایع چوب و فرآورده‌های سلولزی (کاغذسازی)
• مهندسان و کارشناسان صنایع خمیر و کاغذ و کارخانجات نئوپان و MDF
• پژوهشگران حوزه بیومتریال، شیمی پلیمر، شیمی آلی و منابع طبیعی