حسابداری چیست؟ و چه کاربرد هایی دارد؟

فرض کنید دوره دبیرستان را گذرانده اید و پدرتان مبلغی پول به عنوان سرمایه به شماداده است تا فروشگاهی دایر کنید و شما تصمیم می گیرید یک فروشگاه لوازم ورزشی دایرکنید. ابتدا محلی را اجاره و پروانه را کسب می نمایید . اثاث و وسایل لازم را تهیه و اجناس ورزشی مورد نیاز را خریداری می کنید و در آخر فروشگاه را آماده و افتتاح می کنید.

اما پس از گذشت مدتی در می یابید که برای اداره موفق فروشگاه باید اطلاعات کامل تری ازامور مالی فروشگاه گرداوری و تجزیه و تحلیل کنید .

برخی از اطلاعاتی که شما نیاز دارید به قرار زیر است.

• چقدرپول نقد دارید؟ از این پول چه مبلغی در حساب بانکی و چه مبلغی در صندوق فروشگاه است؟
• به چه اشخاصی و به هر یک چه مبلغ بدهکارید؟ هر یک از بدهی ها چه زمانی باید پرداخت شود؟
• ازچه اشخاصی و از هر یک چه مبلغ طلبکارید؟ هر یک از مطالبات چه زمانی باید دریافت شود؟
• موجودی اجناس مختلف در فروشگاه چقدر است و این اجناس برای خودتان چقدر تمام شده است؟
• جمع مخارج فروشگاه مثلاً در یک ماه گذشته چقدر بوده و ریز این مخارج چیست؟
• فروشماه جاری فروشگاه نسبت به ماه قبل چقدر افزایش یا کاهش داشته است؟

همچنین برای گسترش کسب و کار معمولاً لازم است از بانکها وام و تسهیلات مالی بگیرید و یا احیاناً فروشگاه را به صورت شرکتی در آورید که اشخاص دیگری نیز در آن سرمایه گذاری نمایند. شما برای گسترش کسب و کارتان با استفاده از منابع مالی دیگران باید اطلاعاتی را درمورد عملکرد فروشگاه و وضعیت آن فراهم آورید که هم در تصمیم گیری و برنامه ریزی شما و هم برای ترغیب وام دهندگان و سرمایه گذاران مورد استفاده قرار گیرد. آنچه که مهم  است که چنین اطلاعاتی را چگونه فراهم می آورید. معمولا ساده ترین راه این است که اطلاعات مالی مربوط به فعالیتهای فروشگاه را به ذهن بسپارید و در هر زمان اطلاعات مورد نیاز را به خاطر بیاورید.این کار شاید در مورد یک فروشگاه کوچک شدنی باشد اما حتی در این صورت هم از یک طرف شما مجبور خواهید شد که حافظه خود را با انبوهی از اطلاعات جزیی پر کنید که درتصمیم گیری شما چندان مفید نیستند. از طرف دیگر همواره این احتمال وجود دارد که برخی از اطلاعات مورد نیاز را فراموش کنید. در عین حال برای بدست آوردن برخی ازاطلاعات مورد نظر ناگزیرید که اطلاعات موجود را ابتدا بیاد بیاورید، سپس طبقه بندی کنید و جمع بزنید.

راه دیگری که برای جمع آوری و نگهداری اطلاعات مختلف و دسترسی مجدد به آنها وجود دارد یادداشت کردن است. چنانچه نظمی در کار ثبت و ضبط اطلاعات بر قرار ننمایید و اطلاعات مختلف را در گروه های متجانس طبقه بندی نکنید بار هم به سختی میتوانید اطلاعات مالی مورد نیاز برای تصمیم گیری و برنامه ریزی خود و اطلاعاتی را که دیگران درباره فروشگاه شما می خواهند فراهم آورید پس مساله این است که چگونه میتوانید اطلاعات مربوط به امور مالی فروشگاه را به نحوی فراهم آورید که:

• حساب فروشگاه از حساب شخصی خودتان جدا باشد.
• مطالبات اشخاصی را که از فروشگاه طلب دارند به موقع پرداخت کنید.
• بدهی مشتریان فروشگاه را به موقع دریافت کنید.
• دستمزد و حقوق کسانی را که در فروشگاه شاغلند به موقع بپردازید.
• نیاز اطلاعاتی اشخاص دیگری را که در فروشگاه حق نفع یا علاقه ای دارندبه سرعت برطرف کنید.

تمامی  امور فوق را می توانید با بکارگیری دانش حسابداری به سهولت انجام داد.  رشته حسابداری از حدود ۵۰۰۰ سال پیش با پیدایش نخستینتمدنها در جهان زاده شده و در طول تاریخ به دنبال تحولات اقتصادی - اجتماعی جوامعمختلف و همگام با پیشرفت های دانش و تکنولوژی توسعه و تکامل یافته. دانشی عملی وکارآمد است که اطلاعات مالی مربوط به واحدها و مؤسسات کوچک و بزرگ دولتی و خصوصی اعم از انتفاعی یا غیرانتفاعی را به نحوی فراهم می آورد که اداره کنندگان آن واحد و دیگر اشخاص ذیحق، ذینفع و ذیعلاقه به سهولت به نیازهای اطلاعاتی خود دست می یابند. بنابراین برای تنظیم امور مالی فروشگاه خود یا هر مؤسسه دیگری باید با خودحسابداری بیاموزید و یا از خدمات حسابداران ورزیده استفاده کنید.

تعریف حسابداری

هر واحد یامؤسسه ای اعم از دولتی یا خصوصی انتفاعی با غیر انتفاعی در جریان فعالیتهای خود درطول زمان معاملات و عملیات مالی متعدد و متنوعی نظیر خرید و فروش اموال کالاها وخدمات دریافت و پرداخت پول، اخذ و بازپرداخت وام و تسهیلات مالی انجام می دهد این معاملات و عملیات و وقایعی نظیر کهنگی و فرسودگی اموال که به تدریج و با مرور زمانرخ می دهد بر مؤسسه اثر مالی می گذارد حسابداری رشته ای از دانش است که با کاربرد آن اطلاعات مربوط به معاملات و عملیات مالی و رویدادهای دارای اثر مالی بطور منظم جمع آوری تجزیه و تحلیل حسب پول بهعنوان مقیاس مشترک سنجش اندازه گیری بر به ترتیب وقوع ثبت در گروههای همگن طبقه بندی و در صورتهای مالی گوناگون تجمیع و تلخیص می شود و در قالب گزارشهای مفهوم دراختیار اشخاصی قرار می گیرد که می خواهند درباره امور مؤسسه یا داد و ستدهای خود با آن آگاهانه تصمیم بگیرند.

مدارک حسابداری در قالب مفاهیمی مشخص و با کاربرد اصطلاحاتی تهیه می شود که معانی معین و دقیقی دارند. در بیان و گزارش اطلاعات مالی به دیگران نیز از همان مفاهیم و اصطلاحات استفاده می شود بدین ترتیب حسابداری زبانی مشترک برای انتقال اطلاعات مالی است و غالباً آن را زبان تجارت می نامند. در یک کلام حسابداری دانشی  است که در آن اموری مانند جمع‌آوری اطلاعات،طبقه‌بندی داده‌ها، ثبت و تهیه گزارشات مربوط به‌ آن‌ها انجام می‌شود تا مدیران وتصمیم‌گیرندگان نهایی بتوانند به‌ راحتی از این داده‌ها استفاده کنند.

حسابداری در سطوح و در دوره های مختلفی آموزش داده می شود که از دوره های کوتاه مدت آموزش قبل و ضمن خدمت برای کارمندان ساده حسابداری تا دوره های تخصصی دانشگاهی و حرفه ای برای حسابداران متخصص دامنه دارد. در عین حال دانشجویان و متخصصان رشته های علمی دیگر نظیر اقتصاد، بازرگانی و مدیریت حسابداری را به عنوان یکی ازدروس لازم برای احراز تخصص فرا می گیرند.

برای آموختن و آموزش دادن حسابداری در هر یک از دوره ها و سطوح فراهم نمودن کتب و مطالب درسی متناسب بسیار مهم و مورد نیاز است. یک کتاب درسی حسابداری هنگامی مناسب است که بر حسب هدفهای آموزشی هر دوره موضوعات مورد نیاز را به ترتیب تقدم و تاخر منطقی با توضیح کافی بیان نماید تا فراگیری مطالب را تسهیل و جریان یادگیری را هدایت کند در عین حال زمینه های لازم برای مطالعات تکمیلی را فراهم آورد.

تصاویر نشریه 101 و نشریه 160 سازمان حسابرسی

از جمله کتابهای لازم برای دوره های مختلف آموزش حسابداری کتب حسابداری پایه است. در پی کوششهای قبلی در جهت تهیه و عرضه کتابهای حسابداری پایه گوناگون در جهت رفع نیازهای آموزشی گروه های مختلف آموزندگان حسابداری کتاب نشریه 101 سازمان حسابرسی مبانی و روشهای عمومی حسابداری که جلد اول از یک مجموعه تازه حسابداری است با ویژگی های زیر تالیف شده است.  

• طراحی کتاب برای آموزش کسانی که دوره های کاردانی، هنرستانها و دوره های آموزشی کوتاه مدت آموزش حسابداری را شروع می کنند.
• آشنا سازی دانشجویان و دانش آموزان با موسسات موجود در ایران با ارائه تصویری از نوع مالکیت،شکل حقوقی
• آشنا سازی دانشجویان با فرصت های شغلی و امکانات شغلی
• توضیح مباحث حسابداری به روش سیستمی
• بیان مبانی نظری و جنبه های کاربردی هر یک از مباحث و ایجاد توازن بین آنها
• توضیح گام به گام موضوعات حسابداری
• تشریح موضوعات مختلف حسابداری
• تعریف دقیق و روش مفاهیم اصطلاحات حسابداری