صرفه جویی در مصرف انرژی، تنها راه حفاظت از منابع سرزمینی برای نسل های آینده است. روش های تولید و مصرف نامناسب انرژی، منجر به تولید گازهای گلخانه ای و آلودگی هوا می شود که برای سراسر کره زمین مضر است. با مصرف بهینه انرژی، می توان از تولید زیاد این گازها جلوگیری کرده و به حفظ محیط زیست کمک کرد.

یکی از راه های مصرف صحیح انرژی، رعایت نکات مربوط به ساختمان است. در ﻛﺸﻮر ﻣﺎ، ﺑﺨﺶ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺣﺪود 40 درﺻﺪ از ﻛﻞ ﻣﺼﺮف اﻧـﺮژي را ﺑـﻪ ﺧـﻮد اﺧﺘـﺼﺎص می دﻫﺪ. از این رو مقررات ملی ساختمان ایران به منظور کاهش مصرف انرژی در ساختمان ها تدوین گشته است.

این مقررات در سال ۱۳۸۹ به تصویب رسیده و از سال ۱۳۹۰ لازم الاجرا شده است. سپس در سال 1399 مورد بازبینی قرار گرفته است. اگر به این مباحث علاقمند هستید، با ادامه این مقاله همراه ما باشید؛ زیرا در ادامه به بررسی این مقررات و ارائه نکاتی برای کاهش مصرف انرژی می پردازیم.

چرا صرفه جویی در مصرف انرژی مهم است؟

صرفه جویی در مصرف انرژی به صورت مستقیم به حفظ منابع طبیعی مانند آب، نفت، گاز و زمین کمک می کند. همچنین موجب کاهش انتشار گازهای گلخانه ایمی شود. علاوه بر این، مصرف بهینه انرژی منجر به کاهش هزینه های مربوط به انرژی میشود و در حفظ درآمد خانوارها، شرکت ها و کشورها نقش مهمی دارد.

همچنین صرفه جویی در استفاده از انرژی های تجدید ناپذیر، میتواند در حفظ سلامت عموم جامعه نقش مهمی داشته باشد. درضمن باید اشاره کرد که بهبود وضعیت اقتصادی کشورها نیز تا حد زیادی به این امر وابسته است؛ زیرا با کاهش مصرف انرژی، هزینه های مربوط به واردات سوخت و انرژی کاهش می یابد.

در نتیجه، می توان گفت که کاهش مصرف انرژی در ایران نه تنها بهبود وضعیت اقتصادی و حفظ محیط زیست را تضمین می کند؛ بلکه بهبود شرایط زندگی جامعه را نیز به همراه دارد. از این رو باید برای افزایش آگاهی عمومی و اجرای سیاستهای صرفه جویی در مصرف انرژی سراسر کشور تلاش کرد.

راه های صرفه جویی در مصرف انرژی

صرفه جویی در مصرف انرژی از طریق راهکارهای مختلفی انجام می شود. در ادامه مهم ترین موارد برای کاهش مصرف انرژی در بخش ساختمان ها را معرفی کرده ایم.

عایق بندی

 عایق بندی مناسب در دیوارها، پشت بام و کف ها نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی ساختمان ها دارد. همچنین در کاهش تلفات حرارتی و افزایش کارایی سیستم های حرارتی و سرمایشی نیز بسیار مؤثراست.

سیستم های حرارتی و سرمایشی استاندارد

 سیستم های گرمایشی و سرمایشی استاندارد، می توانند شامل گرمایش مبتنی بر پمپ حرارتی، گرمایش سراسری،فن های پره ای ایستاده خنک کننده، تهویه مطبوع با صرفه جویی در انرژی باشند.

نورپردازی صحیح

 استفاده از لامپ هایال ای دی (LED) و ازمایشگاه های نورپردازی حرفه ای تا حدزیادی مصرف انرژی ناشی از وسایل نوری را کاهش می دهد.

استفاده از منابع انرژی تجدید پذیر

 بسیاری ازکارشناسان حوزه انرژی استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر و پاک، نظیر پنل های خورشیدی و سیستم های تولید برق شارژی را توصیه می کنند.

ساختار ساختمان

 استفاده از موادساختمانی با عایق بندی بهینه، پنجره های بازویی با عایق حرارتی و محکم، استفاده از مواد نارسانای حرارتی و محصولات کم مصرف نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی دارد.

استفاده از تکنولوژی های نوین

 امروزه استفاده ازتکنولوژی های نوین نظیر خنک کننده های گرمایشی بر پایه آب به شکل قابل توجهی موردتوجه قرار گرفته است.

تفاوت ویرایش 1399مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان با دوره های قبلی

همانگونه که اشاره شد مقررات ملی ساختمان صرفه جویی درمصرف انرژی، در سال ۱۳۹۹مورد  بازبینی قرارگرفت. این بازبینی، در راستای بهبود عملکرد ساختمان ها در مصرف انرژی، انجام شد.برخی از مهم ترین اصلاحات انجام شده در بازبینی ۱۳۹۹ عبارتند از:

تعریف سه رده ساختمان برای اصلاح الگوی مصرف

اولین رده ساختمان های مطابق مبحث 19 (EC یا پایین ترین رده انرژی) هستند که دستیابی به این رده بر اساس مبحث نوزدهم اجباری است. رده دوم ساختمان های کم انرژی (EC+)و رده سوم ساختمان های بسیار کم انرژی (EC++) هستند.

افزایش الزامات عایقکاری حرارتی پوسته خارجی ساختمان

در این بازبینی ضریب انتقال حرارت مجاز برای عناصر ساختمانیپوسته خارجی، کاهش یافته و استفاده از عایق های حرارتی با ضریب انتقال حرارت پایینتر، اجباری شده است.

توجه ویژه به انرژی های تجدیدپذیر

در این ویرایش به سیستم های خورشیدی برای تولید آب گرم بهداشتی، اجباری توجه شده است. همچنین برای استفاده از سایر سیستم های انرژی های تجدیدپذیر، موارد تشویقی در نظر شده است.

اصلاحات در روش های محاسبه و طراحی ساختمان ها

در این تجدید نظر، روش های محاسبه و طراحی ساختمان ها، بهروز شده و استفاده از نرم افزارهای محاسباتی، مجاز شده است.

عناوین مبحث نوزدهم مقررات ملی ساختمان ویرایش1399

به طور کلی این مقررات شامل 5 فصل و 11 پیوست است که درادامه به شرح آنها می پردازیم:

فصل اول: کلیات

• دامنه کاربرد: اینمقررات برای کلیه ساختمان های جدید، بازسازی شده و یا تغییر کاربری یافته لازم الاجرا است.
• تعاریف: در اینبخش، تعاریف کلیدی مورد استفاده در مقررات بیان شده است.

فصل دوم: مقررات کلی طراحی و اجرا

• مدارک مورد نیازجهت اخذ پروانه ساختمان: این بخش مدارک مورد نیاز جهت اخذ پروانه ساختمان را مشخص می کند.
• عوامل ویژه اصلیو گروه بندی ساختمان ها: این بخش، ساختمان ها را بر اساس عواملی مانند کاربری، محل استقرار، سطح زیربنا و میزان صرفه جویی در مصرف انرژی، به گروه های مختلفی تقسیم می کند.
• عوامل ویژه فرعی: این بخش،ساختمان ها را بر اساس عواملی مانند شرایط بهره گیری از انرژی خورشیدی و نحوهاستفاده از ساختمان های غیر مسکونی، به گروه های مختلفی تقسیم می کند.
• روش های طراحیپوسته خارجی ساختمان: این بخش، دو روش کلی عملکردی و روش تجویزی را برای طراحی پوسته خارجی ساختمان در نظر می گیرد.
• طراحی سیستم هایمکانیکی: این بخش، شامل الزامات طراحی سیستم های مکانیکی ساختمان است.
• طراحی سیستم های روشنایی: این بخش، به بررسی الزامات طراحی سیستم های روشنایی ساختمان می پردازد.

فصل سوم: پوسته خارجی ساختمان

• روش الف یا روش عملکردی: این روش، ضریب انتقال حرارت مرجع برای عناصر ساختمانی پوسته خارجی را مشخص می کند.
• روش ب یا روش تجویزی: این روش، مجموعه ای از راه حل های فنی برای کاهش مصرف انرژی در پوسته خارجی ساختمان را ارائه می دهد.

فصل چهارم: سیستم های مکانیکی

• سیستم های گرمایش: اینفصل، به الزامات طراحی سیستم های گرمایش ساختمان می پردازد.
• سیستم های سرمایش: اینفصل، الزامات طراحی سیستم های سرمایش ساختمان را روشن می سازد.
• سیستم های تهویه مطبوع: این فصل، الزامات طراحی سیستم های تهویه مطبوع ساختمان را مشخص می کند.
• سیستم های کنترل: اینفصل، به بررسی الزامات طراحی سیستم های کنترل ساختمان می پردازد.

فصل پنجم: سیستم های روشنایی

• سیستم های روشنایی عمومی: این فصل، اهمیت الزامات طراحی سیستم های روشنایی عمومی ساختمان را مطرح می کند.
• سیستم های روشنایی اضطراری: این فصل، الزامات طراحی سیستم های روشنایی اضطراری ساختمان را مشخص می کند.

ﭘﻴﻮﺳﺖ 1

• روش ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮوه اﻳﻨﺮﺳﻲ ﺣﺮارﺗﻲ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن        
• ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺟﺮم ﺳﻄﺤﻲ ﻣﺆﺛﺮﺟﺪار، ﺟﺪار در ﺗﻤﺎس ﺑﺎ ﺧﺎرج
• ﺟﺪار ﻣﺠﺎور ﺧﺎك
• ﺟﺪار در ﺗﻤﺎس ﺑﺎﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻣﺠﺎور ﻳﺎ ﻓﻀﺎي ﻛﻨﺘﺮل نشده
• ﺟﺪارﻫﺎي داﺧﻞ ﻓﻀﺎيﻛﻨﺘﺮل شده ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن
• ﺟﺮم ﺳﻄﺤﻲ ﻣﺆﺛﺮ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎندر واﺣﺪ ﺳﻄﺢ زﻳﺮﺑﻨﺎي ﻣﻔﻴﺪ
• ﮔﺮوهﺑﻨﺪي اﻳﻨﺮﺳﻲﺣﺮارﺗﻲ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﻳﺎ ﺑﺨﺸﻲ از آن

ﭘﻴﻮﺳﺖ 2

• روش ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ ﺷﺎﺧﺺﺧﻮرﺷﻴﺪي

ﭘﻴﻮﺳﺖ 3

• ﮔﻮﻧﻪﺑﻨﺪي ﻧﻴﺎز سالانه اﻧﺮژي ﺷﻬﺮﻫﺎي اﻳﺮان

پیوست 4

• گونه بندی ﻛﺎرﺑﺮي ساختمان ها

ﭘﻴﻮﺳﺖ 5

• ﺗﻌﻴﻴﻦ ﮔﺮوه ﺳﺎﺧﺘﻤﺎناز ﻧﻈﺮ ﻣﻴﺰان ﺻﺮﻓﻪﺟﻮﻳﻲ در ﻣﺼﺮف اﻧﺮژي

ﭘﻴﻮﺳﺖ 6

• ﻣﻘﺎدﻳﺮ ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ اﺻﻠﻲ،ﺗﻌﺎرﻳﻒ، ﻋﻼﻳﻢ

ﭘﻴﻮﺳﺖ 7

• ﺿﺮاﻳﺐ ﻫﺪاﻳﺖ ﺣﺮارتﻣﺼﺎﻟﺢ ﻣﺘﺪاول

ﭘﻴﻮﺳﺖ 8

• ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺣﺮارﺗﻲ لایه های ﻫﻮا و ﻗﻄﻌﺎت ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ
• ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺣﺮارﺗﻲ لایه ﻫﻮاي ﻣﺠﺎور ﺳﻄﻮح داﺧﻠﻲ و ﺧﺎرﺟﻲ
• ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺣﺮارﺗﻲلایه های ﻫﻮاي ﻣﺤﺒﻮس
• ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺣﺮارﺗﻲ ﺑﺮﺧﻲلایه های ﻋﻨﺎﺻﺮ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎﻧﻲ ﻣﺘﺪاول
• آﺟﺮ ﭘﻼك (ﻧﻤﺎ)
• آﺟﺮ ﺗﻮﭘﺮ (دﻳﻮار)
• آﺟﺮ ﺳﻮراخدار (دﻳﻮار)
• ﺑﻠﻮك ﺳﻔﺎﻟﻲ (دﻳﻮار)
• ﺑﻠﻮك ﺳﻴﻤﺎﻧﻲ (دﻳﻮار)
• ﺗﻴﺮﭼﻪ و ﺑﻠﻮك ﺳﻔﺎﻟﻲ(ﺳﻘﻒ)
• ﺗﻴﺮﭼﻪ و ﺑﻠﻮك ﺳﻴﻤﺎﻧﻲ(ﺳﻘﻒ)
• ﺗﻴﺮﭼﻪ و ﺑﻠﻮك پلی استایرن ﻣﻨﺒﺴﻂ (ﺳﻘﻒ)

ﭘﻴﻮﺳﺖ 9

• ﺿﺮاﻳﺐ اﻧﺘﻘﺎل ﺣﺮارتﺟﺪارﻫﺎي ﻧﻮرﮔﺬر و ﺑﺎزﺷﻮﻫﺎ
• ﺿﺮﻳﺐ اﻧﺘﻘﺎل ﺣﺮارت شیشه ها
• شیشه های ﺳﺎده
• شیشه های دوﺟﺪارهﻋﻤﻮدي
• شیشه های دوﺟﺪاره اﻓﻘﻲ (ﺳﻘﻔﻲ)
• ﺿﺮاﻳﺐ اﻧﺘﻘﺎل ﺣﺮارت ﺟﺪارﻫﺎي ﻧﻮرﮔﺬر
• ﺟﺪارﻫﺎي ﻧﻮرﮔﺬرداراي شبشه تک جداره ﺳﺎده
• ﺟﺪارﻫﺎي ﻧﻮرﮔﺬرداراي اﻧﻮاع شیشه دوﺟﺪاره
• ﻣﺜﺎلﻫﺎي ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺿﺮﻳﺐاﻧﺘﻘﺎل ﺣﺮارت ﺟﺪارهای ﻧﻮرﮔﺬر
• ﺿﺮاﻳﺐ اﻧﺘﻘﺎل ﺣﺮارت درﻫﺎ

ﭘﻴﻮﺳﺖ 10

• ﺳﺎﻳﻪ ﺑﺎن ها

ﭘﻴﻮﺳﺖ 11

• روش های ﻣﺤﺎﺳﺒﺔ پلهای ﺣﺮارﺗﻲ
• گونه های ﻣﺨﺘﻠﻒ پلهای ﺣﺮارﺗﻲ
• روﻧﺪ ﻣﺤﺎﺳﺒﺎت ﻋﺪدي
• ﺿﺮاﻳﺐ اﻧﺘﻘﺎل ﺣﺮارتپل های ﺣﺮارﺗﻲ ﻣﺘﺪاول
• کف های زﻳﺮﻳﻦ ﻣﺠﺎورﺧﺎك
• دﻳﻮارﻫﺎي ﻣﺠﺎور ﺧﺎك
• اﺗﺼﺎﻻت ﻣﺘﺪاول ﻛﻒﻫﺎيﻣﺠﺎور ﺧﺎرج ﻳﺎ ﻓﻀﺎي کنترل نشده
• اﺗﺼﺎﻻت ﻣﺘﺪاول سقفهای ﻣﻴﺎﻧﻲ
• اﺗﺼﺎﻻت ﻣﺘﺪاول بامها و دﻳﻮار
• اﺗﺼﺎل دﻳﻮارﻫﺎيداﺧﻠﻲ و ﺧﺎرﺟﻲ
• اﺗﺼﺎﻻت ﺑﻴﻦ ﺑﺎزﺷﻮﻫﺎ و ﺟﺪارﻫﺎي ﻏﻴﺮ ﻧﻮرﮔﺬر

سخن پایانی

در نظر گرفتن صرفه جویی در مصرف انرژی در مقررات ملیساختمان، نقش مهمی در کاهش مصرف انرژی و بهبود مصرف سوخت ایفا می کند. رعایت این مقررات، علاوه بر صرفه جویی در هزینه های انرژی، موجب کاهش آلودگی هوا و بهبود کیفیت محیط زیست نیز می شود.